Częstość i rodzaj powikłań odrowych

Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest pytanie o częstotliwość powikłań odrowych w okresie przed wprowadzeniem szczepień. Dla ustalenia częstotliwości występowania powikłań i rodzaju powikłań przeprowadzono w Polsce dwa badania, jedno retrospektywne i jedno prospektywne. Wyniki zostały omówione w publikacji „Odra jako zagadnienie medycyny społecznej w Polsce”, Przegląd Epidemiologiczny 1972. Opis badań wygląda następująco:

„Badaniem retrospektywnym objęto 581 dzieci leczonych z powodu odry w latach 1965-1969 w Klinice Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego AM w Warszawie. Poddano analizie dane dotyczące przebiegu odry, zanotowane w historii choroby.”

„Dla oceny częstości występowania odry o powikłanym przebiegu zorganizowano badanie prospektywne. Badanie to przeprowadzono w okresie od 1.IV.1970 roku do 31.III.1971 roku na terenie Warszawy, gdzie dobra zgłaszalność i rozwinięta sieć poradni dziecięcych zapewniały uzyskanie bardziej wiarygodnych danych niż na innym terenie… Obserwowano ogółem 5260 osób, w tym tylko 7 osób w wieku powyżej 14 lat”

Bez wdawania się w dalsze szczegóły kształtu tych badań podajemy wyniki:

„Ogólny wskaźnik powikłań wyniósł 186,8 na 1000 dzieci chorych na odrę. Wskaźnik ciężkich powikłań, obliczony wspólnie dla zapalenia płuc, dławca rzekomego, zapalenia zatok, zapalenia ucha środkowego i powikłań neurologicznych wynosi  89,7 na 1000.”

Źródło: „Odra jako zagadnienie medycyny społecznej w Polsce”, Przegląd Epidemiologiczny 1972

Dokładniejsza analiza wyników:

 „Analiza wyników badania prospektywnego wykazała, że odra o powikłanym przebiegu wystąpiła ogółem u 16,9% obserwowanych dzieci. Najczęściej, bo w 24,4% przypadków powikłania występowały u dzieci w wieku 13-24 miesięcy (różnica statystycznie znamienna). W pozostałych grupach wieku odra o powikłanym przebiegu występowała u 13%-19% chorych. Wysoki odsetek odry z powikłaniami stwierdzono wśród dzieci ze żłobków (31,2%), wyższy niż można było tego oczekiwać w związku z wiekiem chorych.”

„Ogółem obserwowano 22 rodzaje powikłań. Najczęściej notowanymi powikłaniami były: ciężkie zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc oraz zapalenie ucha środkowego, które stanowiły odpowiednio 31,9%, 26,2% oraz 12,2% liczby powikłań. Ciężkie zapalenie płuc było dominującym powikłaniem wśród dzieci w wieku poniżej 1 roku życia, nieżyt jelit występował głównie wśród dzieci do 5 roku życia, natomiast zapalenie zatok stwierdzano u dzieci w wieku powyżej 3 lat, a zapalenie płuc występowało najczęściej u dzieci ośmio, dziewięcio i czteroletnich.”

Autorzy nie donoszą o trwałych powikłaniach neurologicznych ani zgonach. Prawdopodobnie takie konsekwencje nie wystąpiły wśród obserwowanych dzieci.

Wielka szkoda, że publikacja nie zawiera danych nt. statusu socjoekonomicznego dzieci i interwencji medycznych jakim zostały poddane dzieci.  Dlaczego to jest ważne? Ponieważ:

  • Status socjalno-bytowy rodziny był kluczowym parametrem określania grup ryzyka powikłań pochorobowych (nie tylko dla odry) – ciężki przebieg z powikłaniami miała odra u dzieci niedożywionych.
  • Podjęte interwencje medyczne – z doniesienia w Przeglądzie Epidemiologicznych „Powikłania w przebiegu odry u dzieci leczonych w szpitalu miejskim w Radomiu w latach 1968 – 1973” wynika, że stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania w okresie przedwysypkowym mogło przyczyniać się do zwiększania częstości bakteryjnych powikłań. (fragment tej publikacji na podstronie Rola antybiotyków w powikłaniach bakteryjnych odry).
  • Niepodjęte interwencje medyczne – pisaliśmy na podstronie Rola witaminy A w zapobieganiu powikłaniom o wieloletniej ignorancji i wysokiej skuteczności suplementacji witaminy A wśród hospitalizowanych dzieci. Dopiero w 1993 pojawiła się w czasopiśmie Pediatrics rekomendacja suplementacji witaminy A u hospitalizowanych dzieci w Stanach Zjednoczonych (Pediatrics 1993).
  • Istotną rolę odgrywała też umiejętna pielęgnacja chorującego dziecka przez rodziców/opiekunów – czytaj „Odra. Chore dziecko wymaga opieki i uwagi” dr med. Irena Sztachelska, Pieleg Polozna  1969.

Mimo ryzyka wystąpienia powyższych komplikacji rodzice w Polsce (jak i cześć środowiska medycznego) uważali szczepienie przeciwodrowe za zbędne – czytaj Historia szczepień przeciwodrowych w Polsce.

Reklamy
%d blogerów lubi to: