Odra – leczenie

Nieszczepienie dziecka w połączeniu z brakiem wiedzy o danej chorobie i niedbaniem o zdrowie i  układ immunologiczny dziecka od momentu poczęcia to wielka nieodpowiedzialność. Niestety większość artykułów o tematyce szczepień sugeruje, że brak powikłań pochorobowych jest kwestią szczęścia, a nie rezultatem odpowiedniego dbania o całokształt zdrowia dziecka i umiejętną pielęgnacją podczas choroby, np: „Trzeba mieć dużo szczęścia, bo choroba zakaźna może się skończyć poważnymi powikłaniami, a nawet zgonem.” (swiat-zdrowia.pl 2011)

Każdy rodzic dziecka nieobjętego szczepieniem powinien liczyć się z zachorowaniem dziecka na odrę i zapoznać się z poniższymi informacjami.

Rozpoznanie infekcji odrowej

  • Od zainfekowania wirusem odry do wystąpienia pierwszych objawów mija zwykle od 9 do 14 dni. Od pierwszych objawów do pojawienia się wysypki może minąć nawet 8 dni.
  • Jeszcze przed wysypką może wystąpić ból gardła, nieżyt błony śluzowej nosa i spojówek, stan zapalny górnych dróg oddechowych, światłowstręt, suchy kaszel.
  • Charakterystycznym dla odry jest pojawienie się na błonie śluzowej policzków na wysokości dolnych zębów trzonowych, białawych przebarwień tzw. plamek Koplika, które występują tuż przed wysypką.
  • Po kilku dniach (do 8 ) pojawia się wysypka o charakterze gruboplamistym, kolorze różowym, zlewająca się. Najpierw umiejscawia się na twarzy za uszami i na czole, potem postępuje w dół, obejmując całą powierzchnię ciała. Towarzyszy jej kaszel i wysoka gorączka. Po kilku dniach (4–5) wysypka cofa się (w tej samej kolejności w jakiej wystąpiła), ustępują również objawy zapalenia gardła, wysypka zmienia kolor na brązowo-ceglasty, a naskórek łuszczy się „otrębiasto”.
  • Plamki Koplika i zmiana koloru skóry na brązowo-ceglasty są wyróżniającym elementem infekcji odrowej, która u dzieci może zostać pomylona z inną infekcją wirusową z towarzyszącą wysypką, na co zwrócono uwagę w Przeglądzie Epidemiologicznym w 2008 roku:

„Obecnie zachorowania na odrę często mają nietypowy przebieg i są mylone z różyczką, co powoduje, że są rzadko zgłaszane przez lekarzy pierwszego kontaktu.” (Makówka 2008)

Możliwe powikłania infekcji wirusem odry

Częstość i rodzaje powikłań odrowych u polskich dzieci przedstawione zostały na podstronie Częstość i rodzaj powikłań odrowych. Wikipedia podaje następującą listę powikłań:

“Dotyczą głównie dzieci z niedoborami odporności, niedożywionych, z wadami serca, niemowląt. Najczęściej spotyka się:

  • zapalenie płuc spowodowane nadkażeniem bakteryjnym
  • zapalenie ucha środkowego
  • zapalenie mięśnia sercowego
  • zapalenie mózgu (około 1 na 1000 zachorowań)
  • podostre stwardniające zapalenie mózgu (LESS – łac. leukoencephalitis subacuta scleroticans) – pojawia się kilka lat po przebyciu choroby, związane jest z latentnym zakażeniem wirusem odry, charakterystyczne dla tego powikłania jest wybitnie wysokie stężenie przeciwciał przeciw wirusowi, objawy neurologiczne w postaci zaburzeń mowy, upośledzenia psychicznego, niedowładów postępują doprowadzając do stanu odmóżdżeniowego – rokowanie złe
  • poronienie płodu”

Pielęgnacja dziecka chorującego na odrę

Leczenie odry polega głównie na starannej pielęgnacji chorego dziecka. Prawidłowa pielęgnacja zapobiega również powikłaniom. Większość dzieci leczy się w domu, gdzie należy przestrzegać następujących zasad – na podstawie “Odra. Chore dziecko wymaga opieki i uwagi” dr med. Irena Sztachelska, Pieleg Polozna  1969:

  • „Dziecko powinno pozostawać w łóżku.”
  • „Pokój należy starannie i często wietrzyć.” (wilgotne powietrze ułatwia oddychanie i przynosi ulgę przy kaszlu, zimą wskazane jest nawilżanie powietrza)
  • „Nie wolno zbyt mocno okrywać dziecka.”
  • „Dieta powinna być lekkostrawna, ale pełnowartościowa, niewskazane są pokarmy twarde.”
  • „Konieczne jest podawanie dużej ilości płynów, zwłaszcza małym dzieciom, które są skłonne do odwodnienia.”

 

Elementy zapobiegania komplikacjom i ciężkiemu przebiegowi odry u niemowląt

Oprócz niemowląt (u których zachorowalność była rzadkością) ciężki przebieg z powikłaniami ma również odra u dzieci z krzywicą, niedożywieniem, przewlekłymi chorobami płuc, wadami serca, białaczką i wielu przewlekłymi chorobami:

„Niebezpieczeństwo powikłań zagraża przede wszystkim niemowlętom, gdyż mechanizmy odpornościowe w tym wieku nie są jeszcze w pełni ukształtowane, a dużo chorób ma tendencje do uogólnienia sie i atakowania wielu narządów i tkanek. (…) Najczęstszym powikłaniem odry jest zapalenie płuc spowodowane wtórnym zakażeniem bakteryjnym gronkowcowym, paciorkowcowym, dwoinką zapalenia płuc lub innymi drobnoustrojami. Przebieg odrowego zapalenia płuc może … zakończyć się zejściem śmiertelnym.” Źródło: Odra. Chore dziecko wymaga opieki i uwagi” dr med. Irena Sztachelska, Pieleg Polozna  1969

Poprawna pielęgnacja niemowląt pozwala zapobiegać powikłaniom i polega na (na podstawie Odra. Chore dziecko wymaga opieki i uwagi” dr med. Irena Sztachelska, Pieleg Polozna  1969):

  • Niemowlęta i najmłodsze dzieci trzeba nosić na rękach i często zmieniać im pozycję w łóżeczku (przekładać na boczki i w pozycję półsiedzącą), aby zapobiec zapaleniu płuc.
  • Niemowlęta powinny być karmione tylko na ręku, w pozycji półsiedzącej – nigdy na leżąco – aby uniknąć zachłystywania się pokarmem, który dostając się do oskrzeli sprzyja powstaniu zachłystowego zapalenia płuc, a dostając się do szerokiej i krótkiej u niemowląt trąbki Eustachiusza – powoduje zapalenie ucha środkowego.

Przy wysokiej gorączce, powikłaniach bakteryjnych i innych autorki zalecają konsultację odpowiedniego lekarza specjalisty.

Kluczowy element zapobiegania powikłaniom odrowym w grupach wysokiego ryzyka

Niedożywienie jako czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu choroby nie powinno nikogo dziwić, ponieważ związek między zdolnością układu immunologicznego do właściwego funkcjonowania a odżywianiem jest wiedzą “starą jak świat”. Szczególne znaczenie w infekcji wirusem odry ma witamina A >> czytaj więcej Rola witaminy A w zapobieganiu powikłaniom

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: