Historia szczepień przeciwodrowych w Polsce

Wprowadzanie szczepień przeciwodrowych w Polsce – brak zrozumienia lekarzy i niechęć rodziców

W literaturze medycznej można odnaleźć wzmianki o atmosferze, jaka panowała w okresie wprowadzania masowych szczepień przeciwodrowych. Ani dla lekarzy, ani dla rodziców szczepienia nie były długo oczekiwanym zbawieniem i wielu z nich nie widziało potrzeby masowych szczepień wszystkich dzieci.

  • Pod koniec lat 60-tych panowały rozbieżne poglądy na temat prawdopodobnego powszechnego stosowania szczepień przeciwodrowych w Polsce:

„Część dzieci szczepionych ma duże reakcje poszczepienne, najczęściej w postaci wzrostu ciepłoty i krótkotrwałej wysypki, imitującej lekki przebieg odry. Dlatego poglądy na celowość powszechnego stosowania szczepień przeciwodrowych są rozbieżne. Większość pediatrów jest zdania, że szczepić wszystkie dzieci należy w tych krajach, w których przebieg odry jest ciężki. Dość rozpowszechniony jest również pogląd, że szczepienie jest wskazane w skupiskach dziecięcych jak żłobki, przedszkola oraz u dzieci z chorobami przewlekłymi, u których odra grozi gwałtownym pogorszeniem stanu dziecka, np. wady serca, przewlekłe choroby płuc, mukowisicydoza.”

Źródło: „Odra. Chore dziecko wymaga opieki i uwagi” dr med. Irena Sztachelska, Pieleg Polozna 1969

  • W latach 1972 – 1974 udostępnione szczepienia przeciwodrowe nie cieszyły się wielkim zainteresowaniem:

Źródło: „Odra”, Przegląd Epidemiologiczny, 1976

  • W 1975 roku nastąpił spadek zainteresowania szczepieniami przeciwodrowymi  w porównaniu do roku 1974:

Źródło: „Odra”, Przegląd Epidemiologiczny, 1977

  • Wprowadzenie szczepienia przeciwodrowego do obowiązkowego programu szczepień Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 22 grudnia 1975 roku w spawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Co działo się dalej?

Dane na temat wyszczepialności przeciwko odrze w Polsce pokazują nie tylko początkowa niechęć wielu rodziców wobec szczepień przeciwodrowych, ale także stopień, w jakim polscy rodzice/lekarze opóźniali i nadal opóźniają szczepienia:

  • W pierwszych latach masowych szczepień wielu rodziców odrzucało szczepienia, wielu też opóźniało ich wykonanie:

szczepienia napotkały na brak zrozumienia lekarzy i niechęć rodziców. Dopiero w 1978 r. zaszczepiono zgodnie z kalendarzem 50% podlegających szczepieniu dzieci. Z biegiem lat odsetek dzieci szczepionych w 2. roku życia uległ zwiększeniu: W 1980 wyniósł 76%, w 1981 77,8%. Uogólniając w latach 1981 – 1989 odsetek zaszczepionych zgodnie z kalendarzem wahał się w granicach od 66 w 1985 do 79,1% w 1988 (mediana 73,8). W latach 1990 – 1997 odsetek szczepionych w tym wieku wahał się w granicach 75 – 78. Ponieważ część dzieci była szczepiona z opóźnieniem, odsetek zaszczepionych dzieci 3- letnich wynosił przeciętnie 95, a dzieci 4-letnich 98.”

Źródło: „Choroby zakaźne i ich zwalczanie na ziemiach polskich w XX wieku” pod red. J. Kostrzewskiego

  • Również w ostatnich latach wiele dzieci nie jest szczepionych w przewidywanym przez Program Szczepień Ochronnych terminie (12 – 13 miesiąc życia), lecz później, co uwidacznia na poniższych wykresach słupek z lewej strony dla każdego rocznika:

Źródło: PZH 2000

Źródło: PZH 2010

Zachęcamy do porównania dzisiejszej demonizacji infekcji wirusem odry i własnych przemyśleń nt. słuszności agresji wobec nieszczepiących rodziców wywoływanej medialnymi doniesieniami o spadku wyszczepialności w Polsce.

Dla zainteresowanych przedstawiono poniżej dodatkowe informacje.

Historia preparatów przeciwodrowych w Polsce i polski kalendarz szczepień

  • W latach 1967 – 1969 przeprowadzono w Polsce pierwsze badania skuteczności i odczynowości preparatów L-16 przeciwko odrze produkcji Moskiewskiego Instytutu Preparatów Wirusowych, wyniki opisano w biuletynie WHO. Podczas przeprowadzania tych badań autorzy okryli, że część dzieci była uodporniona przeciwko odrze mimo braku klinicznych objawów tej choroby w przeszłości.
  • W latach 1972 – 1973 zastosowano nową wersję szczepionki L-16 u dzieci ze żłobków i domów małego dziecka i zakwalifikowano ją do masowego stosowania w Polsce.
  • W 1975 roku szczepienie przeciwko odrze wprowadzono do kalendarza szczepień dla dzieci w wieku 13 – 15 miesiącu życia.
  • W 1991 roku wprowadzono do kalendarza drugie szczepienie przeciwko odrze w 8. roku życia, a potem przesunięto drugą dawkę na 7. rok życia.
  • W 1994 roku wprowadzono preparaty MMR (odra-świnka-różyczka) różnych producentów do programu szczepień jako szczepionki zalecane (nierefundowane) dla dzieci w wieku 13-15 miesięcy; jedną z dopuszczonych szczepionek był preparat Trimovax (Sanofi Avensis) ze szczepem wirusa świnki Urabe AM-9 – wycofanym wcześniej w wielu krajach ze względu na większą ilość odczynów poszczepiennych w postaci asymptomatycznego zapalenia mózgu.
  • W 2003 roku ogłoszono przetarg na preparat trójwalentny odra-świnka-różyczka jako jedyny preparat dla polskich dzieci w ramach obowiązkowego programu szczepień, po pierwszym przetargu wybrano preparat Trimovax ze szczepem wirusa świnki Urabe AM-9, pomimo że szczepionki pojedyncze przeciwko śwince ze szczepem Urabe AM-9 były odradzane przez Ministerstwo Zdrowia „Rekomendowane są szczepionki: zawierające atenuowany szczep świnkowy inny niż Urabe AM-9” (patrz np. PSO 2002), przetarg unieważniono ze względu na sprzeciw m.in. środowiska lekarskiego (czytaj Internetowy Serwis Lekarzy Rodzinnych Regionu Lubuskiego 2004).

Urabe AM9 2002

  • W 2004 roku zastąpiono monowalentną szczepionkę przeciwko odrze refundowaną szczepionką trójwalentną MMR (firmy Merck).
  • W 2005 roku wprowadzono drugą dawkę MMR dla dzieci w wieku 10 lat.
  • W 2005 roku szczepionki monowalentne stały się niedostępne w Polsce (pierwszym krajem, który wycofał z obrotu pojedyńcze szczepionki przeciwko odrze była Wielka Brytania – stało się to w 1998 roku, a dokładnie 6 miesięcy po legendarnej konferencji Andrew Wakefielda. Eliminacja pojedynczej szczepionki miała na celu pomóc programowi wprowadzania trójskładnikowej szczepionki MMR w Wielkiej Brytanii).
  • Obecnie trwa promocja preparatu czteroskładnikowego odra+świnka+różyczka+ospa (MMRV).
Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: